Маған жақсы мұғалім бәрінен де артық, өйткені мұғалім мектептің жүрегі!
Республикалық апталық газеті

PO RELЬSAM SY'DЬBY SVOEI'


2 ноября 2017, 10:33 | 1 179 просмотров



Nado ji't, ot zlyh obi'd ne plac'a, Nado ji't, y'lybky' ne tai'a: Kajdomy' svoi' krest, svoi'a y'dac'a, I' Golgofa kajdomy' svoi'a.

Ni'kolai' Domi'vi'tov

Za plec'ami' i'arki'h li'c'nostei' i'z c'i'sla stars'ego pokoleni'i'a, c'ei' neprostoi' ji'znennyi' py't stanovi'tsi'a nagli'adnym pri'merom sly'jeni'i'y' i'nteresam Rodi'ny i' narody', skryvaetsi'a bi'ografi'i'a strany, obs'estva i' v to je vremi'a, otdelnogo, neordi'narnogo c'eloveka. I' c'to podky'paet v obs'eni'i' s taki'm geroem, tak eto skromnost, stremleni'e bols'e rasskazyvat o vremeni', c'em o sebe, o svers'eni'i'ah, okry'jai'y's'i'h li'y'di'ah, i' mens'e o svoei' roli', svoem li'c'nom vklade v sotsi'alno-ekonomi'c'eskoe, dy'hovno-nravstvennoe razvi'ti'e oblasti' i'li' oblastnogo tsentra – goroda Taldykorgan.

Predstavli'at geroi'a moego povestvovani'i'a mojno dvoi'ako: esli' korotko, to My'rat S'ai'ahmetovi'c' Halyk, pensi'oner, nyne vozglavli'ai'y's'i'i' gorodskoi' sovet veteranov oblastnogo tsentra. Esli' je bolee obs'i'rnee, to nado obi'azatelno y'pomi'any't, c'to on i'avli'aetsi'a poc'etnym grajdani'nom Kerby'lakskogo, Koksy'skogo rai'onov i' goroda Taldykorgana. A es'e nagrajden ordenom «Qurmet», medali'y' «Za doblestnyi' try'd». I' bez lojnoi' skromnosti' y'vedomli'y' c'i'tateli'a, c'to eto li'c'nost dovolno i'zvestnai'a kak v blagodatnom krae Jetysy', tak i' v Respy'bli'ke Kazahstan, poskolky' M. S'. Halyk vsegda nahodi'lsi'a v gy's'e sobyti'i', i' kaki'h by ne zani'mal postov, vsegda byl na vi'dy', i' kak organi'zator, i' kak ry'kovodi'tel. On smelo i' y'melo vystrai'val di'alogi' mejdy' stars'i'm pokoleni'em i' molodymi' selc'anami' i'li' gorojanami', mejdy' li'y'dmi', stoi'as'i'mi' na raznyh sty'peni'ah sotsi'alno-obs'estvennogo polojeni'i'a. Eto o nёm otozvali's y'vajaemye aksakaly prosto i' emko: c'elovec'nyi' c'elovek! I' dei'stvi'telno, ji'zn i' try'dovai'a dei'atelnost M. S'. Halyka – eto otkrytyi' y'c'ebni'k, gde est mesto razdy'mi'am i' pri'ni'ati'i'y' neprostyh res'eni'i', gde radost i' li'kovani'e pobedy peremi'jali's s gorec'i'y' ney'dac' i' nevospolni'mosti'y' poter, gde bylo mesto volny'i'y's'i'm dy's'y' pami'atnym vstrec'am s i'nteresnymi' li'y'dmi' mi'ny'vs'ego veka i' sovetskoi' epohi', gde li'y'dski'e radosti' i' pec'ali' spressovany v sem desi'ati'leti'i' neprostoi' kazahstanskoi' i'stori'i'.

Y'DALASЬ LI' JI'ZNЬ? Hoti'a rano es'e podvodi't i'togi', no esli' byt obekti'vnym – to, da! Y'dalas! Vse, c'to mec'tal, k c'emy' stremi'lsi'a – sbylos, konec'no ne srazy', kak po manoveni'i'y' vols'ebnoi' paloc'ki', a skvoz gody napri'ajennogo, y'pornogo try'da.

A potom, takai'a y'j y' nego naty'ra, na dosti'gny'tom ni'kogda ne ostanavli'vatsi'a. - Nado vsegda i'dti' vpered, tak y'c'i'l meni'a moi' otets. A y'j on v tonkosti'ah nas'ego byti'i'a, tolk v ji'zni' poni'mal, kak ni'kto dry'goi'.

Moi' sobesedni'k y'molk, sobi'rai'as s mysli'ami', a byt mojet nahlyny'vs'i'e vospomi'nani'i'a pri'dali' emy' andri'anali'na, i' on vny'trenne perebaryval nahlyny'vs'i'e c'y'vstva. Y' meni'a je byl moment porassy'jdat o tom, c'to my, deti', v obi'azatelnom pori'adke y'nasledy'em ot svoi'h rodi'telei' kaki'e-to poloji'telnye kac'estva, normy povedeni'i'a, y'svai'vaem nravstvenno-moralnye y'roki', c'y'vstvo li'y'bvi' k otc'emy' krai'y' i' bli'zki'm, mery' dobroty i' strogosti', nas'i' pri'strasti'i'a i' y'vlec'eni'i'a – oni' toje ot rodi'telskogo vli'i'ani'i'a.

C'y't pri'gly's'i'v si'ly' golosa, My'rat S'ai'ahmetovi'c' nac'al povestvovani'e, sdelav neoji'dannoe predi'slovi'e: «I'a s polnym pravom mogy' skazat, esli' c'y't perefrazi'rovat i'zvestnoe i'zrec'eni'e, c'to vsemy' ly'c's'emy' v moem haraktere i'a obi'azan svoemy' rodi'teli'y'». Po dalnei's'emy' rasskazy' vyhodi'lo, c'to otets S'ai'ahmet Halyk es'e v detski'e gody poznal ti'ajki'i' try'd. S bols'oi' radosti'y' oby'c'alsi'a v s'y'barskoi' s'kole, otkrytoi' dli'a detei' bedni'akov. Eto blagodari'a S'KM – s'kole kresti'anskoi' molodeji' sotni'am i' tysi'ac'am kazahskoi' detvory otkrylsi'a mi'r znani'i'. Vypy'skni'k S'KM S'ai'ahmet Halyk byl rekomendovan na raboty' sredi' molodeji' po organi'zatsi'i' komsomolski'h i'ac'eek. A potom ego i'zbrali' c'lenom rai'koma komsomola Karatalskogo rai'ona. On akti'vno y'c'astvoval v organi'zatsi'i' kolhozov, formi'rovani'i' prodotri'adov, stanovleni'i' Sovetskoi' vlasti' v y'dalennyh ot tsentra ay'lah i' derevni'ah. Stal kandi'datom v c'leny VKP(b), a vot polnopravnym komy'ni'stom stanovi'tsi'a v stenah Alma-Ati'nskogo zooveti'nsti'ty'ta, ky'da ego napravi'li' y'c'i'tsi'a. Zdes je on byl i'zbran sekretarem parti'ac'ei'ki'. Nac'alo 30-h godov v Kazahstane soprovojdalos golodom. Tak molodoi' kommy'ni'st S'. Halyk okazalsi'a sredi' organi'zatorov pomos'i' golodai'y's'i'm. S seredi'ny tri'dtsatyh godov, y'je posle okonc'ani'i'a i'nsti'ty'ta, on prepodaёt v y'ni'versi'tete marksi'zma-leni'ni'zma. A vot by'dy'c'i' i'zbrannym pervym sekretarem Jarkentskogo rai'koma parti'i', stanovi'tsi'a delegatom oc'erednogo parti'i'nogo sezda, na kotorom poly'c'i'l oc'erednoe parti'i'noe pory'c'eni'e s naznac'eni'em zamesti'telem Narodnogo komi'ssara po zemledeli'i'y' Kazahskoi' SSR.

 C'to otli'c'alo S'. Halyka ot i'nyh parti'i'nyh fy'nktsi'onerov? C'y'vstvo bols'oi' otvetstvennosti' za pory'c'ennyi' y'c'astok raboty i' vysokoe try'doli'y'bi'e, kotoroe poroi' ne znalo grani'ts. Ego nelzi'a bylo zastat v kabi'nete, postoi'anno v razezdah, v samoi' gy's'e narodnoi' ji'zni', v zabotah o zemle i' hlebe. Stal organi'zatorom pervoi' karty po rai'oni'rovannomy' razvi'ti'i'y' (razmes'eni'i'y') skota v respy'bli'ke. Vmeste s akademi'kom Skri'abi'nym y'c'astvoval v sostavleni'i' pervoi' karty po gelmi'ntologi'i'. Poskolky' ji'zn ego prohodi'la v poezdkah, to odnajdy v Y'ralske, nahodi'as v komandi'rovke, on poznakomi'lsi'a so svoei' by'dy's'ei' sy'pry'goi' Ky'li'andoi' Rahmetovoi', rodom i'z Kostanai'a. Delo v tom, c'to vedi'a propagandy' i' agi'tatsi'i'y' za kolhoznyi' y'klad ji'zni', emy' pri'hodi'los vysty'pat za mi'krofonom na radi'o. A ty't kak raz di'ktor Y'ralskogo oblastnogo radi'o - i'nteresnai'a devy's'ka, znaet tri' i'azyka - arabski'i', ry'sski'i' i' kazahski'i'. Navel spravki', ry'kovodi'teli' attesty'i'y't molodogo spetsi'ali'sta kak podai'y's'ego nadejdy, oc'en gramotnogo i' di'stsi'pli'ni'rovannogo, vni'matelnogo rabot-ni'ka.

- Vyi'di'a zamy'j za moego ottsa, - govori't M.S'. Halyk, - mama sdelala edi'nstvenno pravi'lnyi' vybor, ona s c'esti'y' i' dostoi'nstvom vypolni'ala rol materi', hrani'telni'tsy oc'aga. Tem bolee gody eё molodosti' sovpali' s pereji'vani'em stranoi' bols'i'h try'dnostei'. Stoi't li' govori't, c'to ne ot sytoi' i' blagopoly'c'noi' ji'zni' dvoe moi'h stars'i'h bratev i' sestra y'merli' ot boleznei'. V ji'vyh ostali's my s bratom. Pozje rodi'las sestra Ray's'an. Otets rabotal, vyezjai'a po zadani'i'am komi'ssari'ata, a my s mamoi' jdali' ego doma.

I'z detstva, a My'rat S'ai'ahmetovi'c' rodi'lsi'a 7 okti'abri'a 1938 goda v gorode Alma-Ate, vynes nesgladi'mye vpec'atleni'i'a ot y'di'vleni'i'a, kak mnogo i'nteresnogo znaet mama. Eto y'je povzroslev, poni'al, c'to znani'i'a pri'hodi'at blagodari'a obrazovani'i'y', ved Ky'li'anda-apai' s otli'c'i'em zakonc'i'la Omsky'i'y' gi'mnazi'i'y'. Krome togo, obladai'a horos'ei' pami'ati'y' ona znala tmy' narodnyh skazani'i', nai'zy's pereskazyvala geroi'c'eski'i' epos «Qobylandy batyr», c'i'tala oc'en vyrazi'telno i' prozy', i' sti'hi'. Ona obi'asni'ala deti'am c'to bylo neponi'atno. A es'e deti' y'di'vli'ali's dry'gomy' c'y'dy', kotorym obladala mama. Ona pi'sala po-arabski' – sprava-nalevo...

A potom v pri'vyc'nyi' i' kazalos i'di'alnyi' detski'i' mi'r vkralas beda, mrac'noi' ty'c'ei' zasteli'v osoznani'e mi'ra i' krasoty. Vo vremi'a zi'mnei' poezdki' po novym oblasti'am Zapadnogo Kazahstana, otets si'lno zasty'di'l legki'e. Skolko slez bylo proli'to, kogda pros'ali's s ottsom, kotorogo y'vozi'li' v daleky'i'y' Moskvy', lec'i'tsi'a v kremlevsky'i'y' bolni'tsy'. Zato vozvras'eni'e ottsa proi'zos'lo v samyi' razgar leta. Pravda, emy' vse ravno bylo predpi'sano dolec'i'vatsi'a i' ego naznac'i'li' di'rektorom ky'mysnoi' fermy ky'rorta «Kamennoe plato», c'to pod Alma-Atoi'. Zdes bolezn dei'stvi'telno ot nego otsty'pi'la. Podpravi'v zdorove on poly'c'i'l novoe naznac'eni'e, i' po zadani'i'y' parti'i' try'di'lsi'a v parti'i'no-sovetski'h organah i'y'jnyh oblasti'ah respy'bli'ki'.

Nasty'pi'l 1941 god. Gri'any'la Veli'kai'a Otec'estvennai'a voi'na. V nac'ale 1942 goda v sostave kavaleri'i'skoi' di'vi'zi'i' S'ai'ahmet Halyk nahodi'lsi'a pod Moskvoi'. No vskore byl otozvan s fronta (emy' bylo v to vremi'a 37 let), i' naznac'en nac'alni'kom poli'totdela Bi'li'ky'lskogo rai'ona Jambylskoi' oblasti' po zagotovke hleba dli'a fronta. Pered otpravkoi' po mesty' raboty vseh poli'trabotni'kov sroc'no sobrali' na ekstrennoe soves'ani'e k I'. V. Stali'ny'. Rec' Verhovnogo glavnokomandy'i'y's'ego Voory'jennyh Si'l SSSR i' predsedateli'a Gosy'darstvennogo Komi'teta Oborony zani'ala kaki'h-to sem mi'ny't, no i'h vpolne hvati'lo osoznat otvetstvennost za pory'c'ennoe delo i' poly'c'i't zari'ad enty'zi'azma. V kontse razgovora Stali'n pri'amo zai'avi'l, c'to on napravli'aet na osobyi' y'c'astok borby s kovarnym vragom – golodom, li'y'dei' ne sly'c'ai'nyh, a predannyh i' proverennyh samoi' ji'zni'y', vyskazal y'veren-nost v tom, c'to hleb dli'a fronta by'det zagotovlen. Po i'togam 1943 goda za sy'gy'bo mi'rnye dela S'ai'ahmet Halyk poly'c'i'l boevoi' orden Otec'estvennoi' voi'ny vtoroi' stepeni'. Eto byla vpolne zasly'jennai'a nagrada Rodi'ny za samootverjennyi' try'd vo i'mi'a gri'ady's'ei' Pobedy. - A mama v eto vremi'a rasti'la nas, detei', - vspomi'naet My'rat S'ai'ahmetovi'c'.

– My poly'c'ali' ot svoi'h rodi'telei' ves «komplekt vni'mani'i'a»: ot mamy lasky' i' zaboty', a ot ottsa, by'kvalno ne vylezavs'ego i'z komandi'rovok, c'as'e vsego, strogost. On zastavli'al nas pomogat po domy' i' ne li'y'bi'l, kogda kto-to ne byl zani'at ni'c'em. Ni'komy' i' v golovy' ne pri'hodi'lo osly's'atsi'a. My nosi'li' vody', kololi' drova, v obs'em, delali' vse, c'to ny'jno. By'dy'c'i' po obrazovani'i'y' vetvrac'om, otets treboval ot nas pori'adka v hleve. I' my starali's, c'toby v zagone bylo c'i'sto, a ji'votnye byli' y'hojeny. Na vsi'y' ji'zn zapomni'li' ego nakaz: «Gros' tsena tvoemy' obrazovani'i'y', esli' ne mojes' na dele pri'meni't znani'i'a! V ji'zni' nado byt y'ni'versalom: professi'i'y' otli'c'no znat, i' po hozi'ai'stvy' tolkovo vse delat!». Govori'at, vospi'tani'e zakli'y'c'aetsi'a ne v slovah, a c'as'e vsego v pri'mere, kotoryi' podai'y't stars'i'e. Tak vot, y' bati' slovo ne rashodi'los s delom. On vospi'tyval nas svoi'mi' dei'stvi'i'ami'. I' v dalnei's'ei' ji'zni' my ne raz y'bejdali's, naskolko byl prav otets. Ego trebovani'i'a sootvetstvovali' dy'hy' vremeni'. V svi'azi' s tem, c'to Halyky'-stars'emy' postoi'anno pri'hodi'los ezdi't po strane i' rabotat v razli'c'nyh krai'ah, s ni'm vmeste pereezjala i' semi'a. Blagodari'a takomy' koc'evomy' obrazy' ji'zni', za vremi'a y'c'eby My'rat smeni'l tri'nadtsat s'kol. V attestate vmeste s pi'aterkami' i' c'etverkami' vstrec'ali's, hot i' redko, troi'ki'. Do si'h por pomni't, kak v pervyi' raz sel za party'. Doma skazali', c'to povedy't ego v s'koly', a pri'veli' v kaky'i'y'-to i'zby's'ky'. V nei' za partami' si'deli' neskolko rebi'ati's'ek. Vsem razdali' tetradki' i'z narezannoi' gazetnoi' by'magi'. Poprosi'li' napi'sat v ni'h karandas'ami' zakori'y'c'ki'. Skolko ni' skreb karandas'om, ni'kakogo sleda na by'mage y' My'rata ne poi'avi'los. Zato sosed po parte pomy'soli'l karandas' vo rty' i' c'etko nari'soval kri'y'c'ki'. Pravda, rot ego pri' etom stal fi'oletovogo tsveta.

- I' sei'c'as, esli' zahodi't rec' o pervom klasse, - smei'as govori't My'rat S'ai'ahmetovi'c', - pered moi'mi' glazami' srazy' vozni'kaet ta, nei'strebi'mai'a i'z pami'ati' karti'nka.

V GODY I'y'NOSTI' I' VOZMY'JANI'I'a. V nac'ale 50-h godov pros'logo stoleti'i'a semi'a Halyka oc'y'ti'las v Alma-Ati'nskoi' oblasti'. V Taldy-Ky'rgane semi'a stala ji't s 1955 goda. Si'y'da na novoe mesto raboty napravi'li' glavy' semi'. V desi'atom klasse My'rat Halyk y'c'i'lsi'a v taldyky'rganskoi' srednei' s'kole i'meni' C'okana Vali'hanova. Ego klass byl pervym vypy'skom. Otets podskazal syny' ky'da poi'ti' y'c'i'tsi'a. Eti'm y'c'ebnym zavedeni'em stal mestnyi' zoovettehni'ky'm, kotoryi' do etogo Halyk-stars'i'i' sam otkryval. I' My'rat stal y'c'i'tsi'a srazy' posty'pi'v na treti'i' ky'rs. Na vopros, c'to zapomni'los i'z sty'denc'eski'h let, kaki'e osobennosti' obrazovatelnogo protsessa byli' pri'sy's'i' tomy' vremeni', My'rat S'ai'ahmetovi'c' otvec'al obstoi'atelno i' vesma emotsi'onalno.

- I' vse taki' bati'a y'bedi'l meni'a prodolji't y'c'eby' po zootehni'c'eskoi' professi'i', no y'je v i'nsti'ty'te. Hoti'a odno vremi'a i'a mec'tal posty'pi't v Alma-Ati'nski'i' i'nsti'ty't fi'zky'lty'ry. Odnako posly's'alsi'a ottsovskogo soveta, i' posty'pi'l v Semi'palati'nski'i' zooveteri'narnyi' i'nsti'ty't, v kotorom proy'c'i'lsi'a v tec'eni'e c'etyreh let. Zamec'y', c'to ni' razy' ne pojalel ob etom vybore. Poc'emy' ne pojalel, sprosi'te? Mojet byt, otc'asti', ottsovskoe delo, kak veteri'nara, moglo y'je na gennom y'rovne zai'nteresovat meni'a? Da i' sam prepodavatelski'i' sostav v i'nsti'ty'te byl oc'en znai'y's'i'i'. Pomni'y', doktora veteri'narnyh nay'k Kohani'na, Ti'hona Savelevi'c'a Mi'nki'na, Mari'i'y' I'vanovny' Veretenni'kovy', kotorye c'i'tali' lektsi'i' tak ji'vo, c'to my oc'en li'y'bi'li' i'h zani'ati'i'a. Byvalo, zavedy'i'y's'ai'a kafedroi' anatomi'i' Mari'i'a I'vanovna Veretenni'kova pri'ni'mala zac'ety i' ekzameny v belom halate, a pod ni'm pri'atala kost. I' vot opredeli', kak eta kost pravi'lno nazyvaetsi'a, pri'c'em, nazovi' po latyni'.

A prepodavateli'a po neorgani'c'eskoi' hi'mi'i' I'osi'fa I'vanovi'c'a Pay'li'a tak i' zvali': KPP (kontrolno-propy'sknoi' py'nkt). Esli' ego predmet ne sdas', na sledy'i'y's'i'i' ky'rs ne perei'des'. Trebovani'i'a y' nego byli' strojai's'i'e. On govori'l, c'to i' sam svoi' predmet na c'etverky' ne znaet. I'togi' etoi' sereznoi' y'c'eby takovy: v nas'ei' gry'ppe posty'pi'li' y'c'i'tsi'a 48 c'elovek, a okonc'i'li' i'nsti'ty't 24. Nas'y' c'etverty'i'y' gry'ppy' sc'i'tali' samoi' dry'jnoi' v i'nsti'ty'te. Y' nas y'c'i'li's rebi'ata i' devc'ata dvenadtsati' natsi'onalnostei'. My tak pri'ki'peli' dy's'oi' dry'g k dry'gy', c'to byli' ne razlei' voda, by'dto odna semi'a. V i'nsti'ty'te nam pory'c'i'li' zavedovat radi'ory'bkoi', i' my provodi'li' vec'era otdyha.

V gosti' k nam c'astenko pri'hodi'li' sty'denty i'z pedagogi'c'eskogo i' medi'tsi'nskogo i'nsti'ty'tov. Bylo oc'en veselo i' i'nteresno. A es'e v i'nsti'ty'te y'vajali' sport. Prakti'c'eski' vse sty'denty i'm zani'mali's, pri'c'em tak akti'vno, c'to stanovi'li's razri'adni'kami', vhodi'li' v sostav sbornoi' respy'bli'ki' po mnogi'm vi'dam sporta. K pri'mery', v te gody i'a y'vlekalsi'a sporti'vnoi' gi'mnasti'koi', My'katai' Satpaev, Si'i'azbek My'kas'ev – legkoi' atleti'koi', My'kan Kali'tov – boksom, Li'li'a Gy'zenko i'z Sarkanda - velosportom. Pomni'tsi'a, my zdorovo vysty'pi'li' v desi'atoi' spartaki'ade narodov Kazahstana v 1959 gody'. Stali' pri'zerami' po svoi'm vi'dam sporta. Es'e i'z c'i'sla sty'dentov nabi'rali's ly'c's'i'e y'my dli'a nay'ki'. Y'je na vtorom-tretem ky'rsah podai'y's'i'e nadejdy sly's'ateli' vybi'rali' i'nteresny'i'y' temy' i' pi'sali' referaty. Pri' kafedre terapi'i' nezaraznyh zabolevani'i' selskohozi'ai'stvennyh ji'votnyh by'dy's'i'e y'c'enye stavi'li' opyty. Byla i' y' meni'a tema, kasai'y's'ai'asi'a voprosov, svi'azannyh s rabotoi' jely'doc'no-ki's'ec'nogo trakta ji'votnyh. Zani'mai'as taki'mi' delami', my c'y'vstvovali' sebi'a li'y'dmi', ny'jnymi' selskomy' hozi'ai'stvy' strany.

Osobenno esli' nas'i' i'ssledovani'i'a rabotali' na profi'lakti'ky' i' predy'prejdeni'e nezaraznyh zabolevani'i'. No vot i'nsti'ty't zakonc'en, di'plom y'spes'no zas'i's'en, a komi'ssi'i'a po try'doy'stroi'stvy' vry'c'i'la My'raty' Halyky' napravleni'e na prepodavani'e veteri'narnyh di'stsi'pli'n v Taldy-Ky'rganski'i' zoovettehni'ky'm. V rodnye pi'naty pri'ehal y'je semei'nym c'elovekom. Za god do okonc'ani'i'a i'nsti'ty'ta vstreti'l horos'y'i'y' devy's'ky' Gai'ni'gy'l.

Ona byla sty'dentkoi' KazGY', y'c'i'las po spetsi'alnosti' «Y'c'et i' ekonomi'ka». Emy' srazy' kak-to ponravi'li's eё dy's'evnost i' bols'i'e znani'i'a: na prakti'ke v svoem sovhoze «Pri'bal-has'ski'i'» By'rli'y'tobi'nskogo rai'ona ona tak otvetstvenno otnosi'las k pory'c'ennomy' dely', c'to posle okonc'ani'i'a vy'za eё vzi'ali' na raboty' srazy' glavnym ekonomi'stom hozi'ai'stva. Tak vot gli'adi'a na neё, on vsegda dy'mal, c'to i'menno takoi' i' doljna byt sovremennai'a jens'i'na: ona i' doma y'speet vse sdelat, i' na rabote sc'i'taetsi'a otli'c'nym spetsi'ali'stom. I' etogo mneni'i'a za vsi'y' sovmestny'i'y' i'h ji'zn ni' razy' ne i'zmeni'l. Molodye li'y'di' sygrali' svadby', a c'erez god y' ni'h rodi'las doc'ka Ajar. V 1962-m My'rat zas'i'ti'l di'plom, i' nac'alas samostoi'atelnai'a ji'zn. Gai'ni'gy'l rabotala v zemley'stroi'telnoi' ekspedi'tsi'i', on prepodaval v Taldy-Ky'rganskom ZVT. Dva goda zavedoval laboratori'ei'. Byl v gry'ppe klassnym ry'kovodi'telem. Emy' oc'en nravi'li's togdas'ni'e y'c'as'i'esi'a. I'h pri'ni'mali' v tehni'ky'm posle pi'ati' let raboty v hozi'ai'stvah. Eto byli' proverennye ji'zni'y' li'y'di', y'je opredeli'vs'i'esi'a s professi'ei'. V tehni'ky'me oni' poly'c'ali' spetsi'alnost zootehni'ka i' veteri'nara odnovremenno. Y'c'i'li's poc'ti' stolko je vremeni', c'to i' v i'nsti'ty'te, - c'etyre goda vosem mesi'atsev. Y'spevaemost - oc'en horos'ai'a. Prepodavat takomy' konti'ngenty' y'c'as'i'hsi'a bylo odno y'dovolstvi'e. V to vremi'a di'rektorom v tehni'ky'me rabotal I'van Aleksandrovi'c' C'i'ry'hi'n.

On otdal etomy' y'c'ebnomy' zavedeni'i'y' devi'atnadtsat let raboty. Vot y'j kto byl pedagogom ot Boga: ego li'y'bi'li' za otkrytost, dy's'evnost i' trebovatelnost vse – i' y'c'as'i'esi'a, i' prepodavateli'. Poskolky' My'rat S'ai'ahmetovi'c' v svoe vremi'a sam zakonc'i'l eto y'c'ebnoe zavedeni'e, to predlojeni'e C'i'ry'hi'na zani'at doljnost zamesti'teli'a di'rektora vyzvalo y' nego bols'oe volneni'e. Kak? Sam ved tolko nedavno okonc'i'l ZVT. No I'van Aleksandrovi'c' y'bedi'l ne teri'ai'a vremeni' vzi'atsi'a za dela. Postepenno vse naladi'los, i' molodoi' pedagog c'etyre goda prorabotal v doljnosti' zavy'c'a. Pri'metoi' teh let i'avli'alsi'a protsvetai'y's'i'i' hozi'ai'stvennyi' i' podri'adnyi' sposob stroi'telstva. Vse stremi'li's y'ly'c's'i't, rass'i'ri't plos'adi' svoi'h y'c'rejdeni'i' i' zavedeni'i', i'spolzy'i'a sobstvennye si'ly. I'spolzovali' podobny'i'y' prakti'ky' i' v zooveteri'narnom tehni'ky'me. Kak zamesti'teli'y' di'rektora tehni'ky'ma, M. S'. Halyky' pri'hodi'los c'asto zani'matsi'a stroi'telstvom. Vot togda-to svoi'mi' si'lami' i' byli' vystroeny vtoroi' etaj, pri'stroi'ki' i' aktovyi' zal. Pomni'tsi'a, pri'amoi' dorogi' do Alma-Aty togda ne bylo. I' c'toby soglasovat doky'menty na stroi'telstvo, ezdi'li' v stoli'tsy' na gry'zovyh mas'i'nah, a zatem paromom perebi'rali's c'erez reky' I'li'. Spory' net, c'to rabota v Taldy-Ky'rganskom zoovettehni'ky'me nay'c'i'la mnogomy'. Eto dei'stvi'telno byla horos'ai'a s'kol a poly'c'eni'i'a prakti'c'eski'h znani'i' v oblasti' prepodavani'i'a.

Zdes bylo ly'c's'ee y'c'ebnoe hozi'ai'stvo v respy'bli'ke: s laboratori'i'ami', tehni'koi', horos'ei' fermoi' (moloko sdavali' gosy'darstvy'). On nay'c'i'lsi'a rabotat s li'y'dmi' v organi'zatsi'onnom plane. Nakopi'l prakti'c'eski'i' opyt po hozi'ai'stvennoi' c'asti'. Ne sly'c'ai'no etot opyt skoro pri'godi'lsi'a, kogda po pri'kazy' mi'ni'stra M.S'.Halyka napravi'li' v Y'ri'tski'i' rai'on Ky'stanai'skoi' oblasti' dli'a organi'zatsi'i' novogo selskohozi'ai'stvennogo tehni'ky'ma. A emy' bylo togda 29 let i' kak ty't ne vspomni't ottsovky'i'y' try'dovy'i'y' bi'ografi'i'y'!. V seme y'je rosli' c'etvero detei'. Vse vmeste oni' poehali' na mesto naznac'eni'i'a. No stroi'telstvo obekta proektno-smetnoi' stoi'mosti'y' na devi'at s li's'ni'm mi'lli'onov ry'blei' nado bylo vnac'ale soglasovat s Gosplanom v Moskve. I' pri's'los ehat v pervoprestolny'i'y' zas'i's'at svoi' proekt. V i'toge sdelali' vse, kak zady'mali'. Postroi'li' y'c'ebnyi' korpy's. Zatem zdani'e dli'a prakti'c'eski'h zani'ati'i'. K ni'm dobavi'li' dva otdelnyh korpy'sa: v odnom - kvarti'ry prepodavateli'am, v dry'gom – sty'denc'eskoe obs'eji'ti'e. Vse bylo oc'en y'dobno splani'rovano.

VZLET I' MASTERSTVO. Posle Ky'stanai'a, v kontse 60-h godov nac'alas y' My'rata S'ai'ahmetovi'c'a parti'i'nai'a rabota – on byl pri'glas'en v Taldy-Ky'rganski'i' obkom parti'i' i'nstry'ktorom selhozotdela, zatem stal pomos'ni'kom pervogo sekretari'a obkoma parti'i' A.Alybaeva. V dekabre 1973 goda vys'lo postanovleni'e TsK Komparti'i' i' Soveta Mi'ni'strov Kazahskoi' SSR o sozdani'i' 27-mi' novyh rai'onov v respy'bli'ke, i' ego napravi'li' v tolko c'to organi'zovannyi' Kerby'lakski'i' rai'on. Pered otpravkoi' na novoe mesto naznac'eni'i'a c'leny organi'zatsi'onnoi' gry'ppy rai'ona vstreti'li's s pervym sekretarem TsK Komparti'i' Kazahstana D. A. Konaevym. Vydai'y's'i'i'si'a dei'atel gosy'darstva pobesedoval s kajdym personalno. Blagodari'a etomy' obstoi'atelstvy', razgovor s Di'nmy'hamedom Ahmedovi'c'em pros'el oc'en teplo i' serdec'no. - Ni'kogda ne zaby'dy' togo momenta, kogda Di'mas' Ahmedovi'c' zas'el v zal, kotoryi', kstati', nahodi'lsi'a v legkom napri'ajeni'i', - govori't M.S'.Halyk. - On srazy' svoi'm dobrym vzorom sy'mel bez try'da sni'at napri'ajeni'e i' raspoloji't k sebe doveri'e i' y'vajeni'e pri'sy'tstvy'i'y's'i'h. So vsemi' pozdorovalsi'a. Oznakomi'lsi'a s sostoi'ani'em del. Kajdyi' i'z nas vi'del pered soboi' c'eloveka, zai'nteresovannogo v y'spehe bols'ogo i' oc'en otvetst-vennogo dela. Poetomy' kajdoe ego slovo zvy'c'alo osobenno proni'knovenno. Skolko let pros'lo, a do si'h por pomni'tsi'a ego otec'eskai'a prosba: «Synok My'rat! By'd po-nastoi'as'emy' otvetstvennym i'deologom po obespec'eni'i'y' selskohozi'ai'stvennogo proi'zvodstva.

Py'st narod poc'y'vstvy'et, c'to o nem dei'stvi'telno zaboti'atsi'a. C'toby li'y'di' znali': est parti'i'a, kotoroi' nebezrazli'c'no polojeni'e v strane...». I' takoe otnos'eni'e vyzyvalo gori'ac'ee otvetnoe jelani'e ne podvesti'. Nac'alas napri'ajennai'a rabota po sozdani'i'y' kry'pnei's'ego agrarnogo regi'ona oblasti'. Pri'hodi'los ezdi't po otdalennym ay'lam, znakomi'tsi'a s i'h selski'm potentsi'alom. V te gody c'as'e vsego My'raty' Halyky' y'davalos li'c'no, by'dy'c'i' v sostave razli'c'nyh raboc'i'h gry'pp, vstrec'atsi'a s D.A.Konaevym, y'davalos obs'atsi'a s ni'm, poly'c'at delnye sovety. - Pomni'y', kak-to sostoi'alos rass'i'rennoe sobrani'e s prelstavi'teli'asm vseh novyh rai'onov respy'bli'ki' s y'c'asti'em pervogo sekretari'a Komparti'i' Kazahstana, - rasskazyvaet veteran M.S'.Halyk. – I'z vseh pri'byvs'i'h delegatsi'i' i'z raznyh y'golkov respy'bli'ki' nas'y' delegatsi'i'y' D.A.Konaev pri'ni'al y' sebi'a otdelno. I' eto bylo ne sly'c'ai'no. Togda Di'mas' Ahmedovi'c' mne li'c'no pory'c'i'l byt v rai'one sekretarem po i'deologi'c'eskomy' obespec'eni'i'y' selskogo hozi'ai'stva vmesto prosto sekretari'a agrosektora. I'a v tot moment byl oc'en gord tem, c'to on mne doveri'l takoi' sereznyi' y'c'astok raboty. Zapomni'li's ego slova: «Kogda my govori'm o selskom hozi'ai'stve i'li' promys'lennom proi'zvodstve, my, k sojaleni'i'y', zabyvaem o li'y'di'ah, o prostyh rabotni'kah, a otmec'aem tolko peredovi'kov. A eto bols'ai'a os'i'bka, ny'jno pri'lagat maksi'my'm y'si'li'i', c'toby proby'di't sti'my'l y' kajdogo try'jeni'ka, kotoryi' by vposledstvi'i' stremi'lsi'a k dosti'jeni'i'y' bolee ly'c's'i'h rezy'ltatov. Neobhodi'mo vsegda sozdavat dli'a ni'h y'slovi'i'a try'da, stol neobhodi'mye v dele podni'ati'i'a strany». ...Vremi'a 70-h, konec'no, bylo nelegki'm. Da sy'dba prepodnosi'la to odno, to dry'goe i'spytani'e. C'etyre goda podri'ad (s 1973 po 1977- oi') rai'on pereji'val zasy'hy'. No tesnyi' kontakt s li'y'dmi', vni'mani'e k i'h ji'zni' pomogli' sohrani't taky'i'y' otrasl kak ji'votnovodstvo. Pri'hodi'los rabotat dni' i' noc'i' naprolet, c'to v svoi'y' oc'ered dalo svoi' poloji'telnye rezy'ltaty. K pri'mery', v 1978 gody' Kerby'lakski'i' rai'on za god vypolni'l plan na tak nazyvaemy'i'y' «pi'ati'letky'». Opyt raboty nekotoryh rai'onov, v tom c'i'sle, i' Kerby'lakskogo, byl i'zy'c'en, i' po nemy' vys'lo Postanovleni'e TsK Komparti'i' Kazahstana. I'nteresnyh si'ty'atsi'i' bylo vsi'aki'h nemalo. Pros'y' sobesedni'ka pri'pomni't dli'a pri'mera hoti'a by odi'n takoi' sly'c'ai', i' y'znai'y' kak odna ji'tei'skai'a i'stori'i'a sposobstvovala y'krepleni'i'y' dry'jby grajdanski'h vlastei' s predstavi'teli'ami' voennogo garni'zona, raspolagavs'egosi'a na terri'tori'i' poselka Saryozek. V to vremi'a komandi'rom di'vi'zi'i' byl boevoi' general.

On svysoka otnosi'lsi'a k grajdanskomy' naseleni'i'y'. I' vot odnajdy pervyi' sekretar rai'koma parti'i' A. Alpysbaev pri's'el na torjestva v tolko c'to postroennyi' garni'zonnyi' ofi'tserski'i' kly'b pri' vseh boevyh ordenah i' medali'ah (M.S'.Halyk y'govori'l skromnogo frontovi'ka eto sdelat). Y'vi'dev «i'konostas» i'z nagrad, general ty't je podos'el, rastseloval veterana i' skazal: «Vy zamec'atelnyi' voi'n! Medal «Za otvagy'» vry'c'ali' soldatam za to, c'to oni' s'tykom «vykovyri'vali'» vraga i'z okopov. A y' vas i'h tselyh tri'!». Vot s toi' pami'atnoi' vstrec'i' otnos'eni'i'a mejdy' voennymi' i' grajdanski'mi' potepleli'. C'erez devi'at let parti'i'noi' raboty M.S'.Halyk s'est let vozglavli'al Taldy-Ky'rganski'i' zoovettehni'ky'm (s 1979 po 1985 gody). Y'je c'erez god eto y'c'ebnoe zavedeni'e stalo bazovym sredi' sredni'h spetsi'alnyh y'c'ebnyh zavedeni'i' oblasti'. Ejegodno zdes provodi'li's avgy'stovski'e y'c'i'telski'e konferentsi'i', gde prepodavateli' obsy'jdali' voprosy kac'estvennoi' podgotovki' spetsi'ali'stov srednego zvena, vospi'tani'i'a y' y'c'as'i'hsi'a akti'vnoi' ji'znennoi' pozi'tsi'i', i'h gotovnosti' rabotat po i'zbrannoi' spetsi'alnosti' posle okonc'ani'i'a tehni'ky'mov i' y'c'i'li's'.

Zatem s y'c'asti'em ry'kovodi'telei' parti'i'nyh, sovetski'h oblastnyh organov, ly'c's'i'h spetsi'ali'stov res'ali's voprosy dalnei's'ei' y'c'eby vypy'skni'kov v vyss'i'h y'c'ebnyh zavedeni'i'ah strany. V 1985 gody' res'eni'em pervogo sekretari'a obkoma parti'i' M.Halyk byl pereveden v Koksy'ski'i' rai'on (togda Ki'rovski'i'), gde on sem let rabotal di'rektorom sovhoza i'meni' HHIII partsezda. V te gody bylo pri'ni'ato res'eni'e organi'zovat na meste hozi'ai'stva assotsi'atsi'i'y' selhozkooperati'vov. Nac'ali's peremeny. Posle aprelskogo Pleny'ma TsK KPSS 1984 goda v poli'ti'c'eskoi' ji'zni' pos'lo potepleni'e v storony' razvi'ti'i'a demokrati'i' v strane. Hozi'ai'stvenni'ki' poc'y'vstvovali' vky's k preobrazovani'i'am v otrasli'ah narodnogo hozi'ai'stva, v tom c'i'sle, v agrarnom sektore. V pervye gody ry'kovodstva sovhozom byla neobhodi'most y'ly'c's'i't vse proi'zvodstvennye pokazateli' v polevodstve, ji'votnovodstve, obespec'i't ji'lem rabotni'kov i' mnogi'e dry'gi'e voprosy organi'zatsi'onnogo i' tehni'ko-tehnologi'c'eskogo haraktera. - C'erez dva goda, dokazav, c'to y'meem rabotat, my obespec'i'li' ekonomi'c'eskoe razvi'ti'e hozi'ai'stva, - rasskazyvaet M.S'.Halyk.

– Y'dalos res'i't ri'ad voprosov sotsi'alnogo haraktera: postroi'li' novy'i'y' ti'povy'i'y' s'koly', bytkombi'nat, vrac'ebno-medi'tsi'nski'i' stomatologi'c'eski'i' py'nkt s c'etyrmi'a vrac'ami', moloc'ny'i'y' ky'hni'y'. Blagoy'stroi'li' selo, sozdali' ky'lty'rnyi' tsentr so spetsi'ali'stami'. V tseli'ah povys'eni'i'a ky'lty'ry zemledeli'i'a osvoi'li' s'est vosmi'polnyh sveklovi'c'nyh i' pri'fermovski'i' kormovoi' sevooboroty. Polnosti'y' ozdorovi'li' hozi'ai'stvo ot nekotoryh zaraznyh boleznei', pererekonstry'i'rovali' moloc'nyi' kompleks, povysi'li' kvali'fi'katsi'i' ekonomi'stov i' sc'etnyh rabotni'kov po vedeni'i'y' sobstvennogo balansa. I' postepenno stali' perehodi't k res'eni'i'y' glavnoi' zadac'i' – i'zmeneni'i'y' formy hozi'ai'stvovani'i'a ot sovhoznoi' k kooperati'vnoi'. Opredeli'li' kajdomy' raboc'emy', spetsi'ali'sty', c'lenam semi' sobstvenny'i'y' doli'y', i'shodi'a ot staja raboty i' zarabotka vseh vi'dov. Na sobrani'i'ah li'y'di' soglasi'li's s nas'i'mi' planami' i' organi'zovali' selskohozi'ai'stvennye kooperati'vy: po proi'zvodstvy' prody'ktsi'i'; po okazani'i'y' y'sly'g, soglasno svoei' spetsi'fi'katsi'i'.

Dli'a pravi'lnyh ekonomi'c'eski'h i' proi'zvodstvennyh otnos'eni'i' vny'tri' hozi'ai'stva my razrabotali' normati'vy. Kajdyi' kooperati'v razrabotal i' y'tverdi'l svoi' y'stav, otkryl v banke rasc'etnye i' dry'gi'e sc'eta, i'mel svoi' pec'ati'. Za kooperati'vami' po okazani'i'y' y'sly'g pri' neobhodi'mosti' zakrepli'ali' poli'vnye zemli' i'z rezerva (ot 30 do 90 gektarov), prody'ktsi'i'a s kotoryh raspredeli'alas mejdy' semi'ami' c'lenov kooperati'vov, soglasno y'c'ety' y'c'asti'i'a v try'de i' kac'estva y'sly'g. Voobs'e, i'z vseh kategori'i' naseleni'i'a bols'e vseh li'y'bli'y' kresti'an. Oni' try'doli'y'bi'vye do nevozmojnosti'. Dli'a ni'h s'est y'tra, kak dli'a nas devi'at c'asov. Obyc'no v hozi'ai'stve vstai'y't v c'etyre-pi'at. I' ni'kakoi' komandy otdavat ne ny'jno.

Prekrasno poni'mai'y't i' bez nac'alstva, c'to vse nado y'spet sdelat es'e do nepogody. Kak na taki'h li'y'dei' ne rabotat? Pomni'y', odnajdy k nam v hozi'ai'stvo zagli'any'l pervyi' sekretar obkoma parti'i' V. Any'fri'ev. V tot osenni'i' den s y'tra li'l proli'vnoi' dojd. Glava oblasti' vi'di't, c'to v si'losny'i'y' i'amy' vmeste s ky'ky'ry'zoi' letsi'a voda, i' spras'i'vaet meni'a: «Kak mojno?». Otvec'ai'y': «Proi'det dojd, voda vpi'taetsi'a!». Togda on davai' spras'i'vat y' traktori'sta Volodi'. Vi'jy': selc'ani'n emy' vse po nay'ke razi'asni'aet. Y' V.Any'fri'eva glaza kry'glye: okazyvaetsi'a, y' nas kajdyi' rabotni'k svoe delo doskonalno znaet. Kogda y'hodi'l na raboty' v oblselhozy'pravleni'e, ostavi'l hozi'ai'stvo mi'lli'onerom.

Odno vremi'a M.S'.Halyk rabotal nac'alni'kom oblastnogo y'pravleni'i'a selskogo hozi'ai'stva. Na zasly'jennyi' otdyh vys'el v 2011 gody'.

S VEROI' V ZAVTRAS'NI'I' DENЬ. Stav pensi'onerom on na desi'at let otly'c'i'l sebi'a ot akti'vnoi' obs'estvennoi' dei'atelnosti'. Pri' eto zagly's'al v sebe pri'vyc'ky' anali'zi'rovat sobyti'i'a, proi'shodi'as'i'e v regi'one i' strane. Dy'mal: «Komy' eto ny'jno?». No, kak grajdani'n, kotoromy' nebezrazli'c'no nastoi'as'ee i' by'dy's'ee strany, postoi'anno myslenno vozvras'alsi'a k sovremennoi' dei'stvi'telnosti'. I' kogda emy' v nac'ale 2011 goda predloji'li' vozglavi't Taldykorgansky'i'y' gorodsky'i'y' organi'zatsi'i'y' veteranov voi'ny i' try'da otkazyvatsi'a ne stal. Na proti'ajeni'i' treh let s'lo vozrojdeni'e i' akti'vi'zatsi'i'a eё raboty. Dli'a etogo pri'vlekli' peredovy'i'y' i'ntelli'gentsi'i'y' oblastnogo tsentra – pi'satelei', poetov, kompozi'torov, jy'rnali'stov, rabotni'kov ky'lty'ry, nay'ki', obrazovani'i'a. Vse oni' s i'zvestnymi' i'menami', bogatym ji'znennym opytom, svoi'mi' vzgli'adami' na poli'ti'c'eski'e, ekonomi'c'eski'e i' sotsi'alnye problemy.

- Da, ji'zn «obkatyvaet» na svoi'h gorkah vsi'akogo. Konec'no, ny'jny talant i' sposobnosti' ot pri'rody, vni'mani'e k li'y'di'am na li'y'bom posty'. Stoi't zatrony't ety' temy', kak na pami'at pri'hodi'at davni'e vstrec'i' s zamec'atelnymi' li'y'dmi'. Es'e malc'i's'koi' byl, kogda v dy's'e ostali's nezabyvaemye vpec'atleni'i'a ot vni'mani'i'a ko mne: v Kyzylordi'nskoi' oblasti' – ot ri'sovoda Ybrai'a Jakaeva, v Djamby'lskoi' oblasti' – ot c'abana Jazylbeka Ky'anys'baeva. Pozje, kogda y'je sam rabotal: v Taldy-Ky'rganskoi' oblasti' – ot Ny'rmoldy Aldabergenova i' Ni'kolai'a Ni'ki'tovi'c'a Golovatskogo, a takje ot Di'nmy'hameda Ahmedovi'c'a Konaeva. Vse oni' – dvajdy Geroi' Sotsi'ali'sti'c'eskogo Try'da. Kajdyi' i'z ni'h veli'k po-svoemy', no i'h obedi'ni'ai'y't vysoki'i' professi'onali'zm i' predannost dely' vo i'mi'a protsvetani'i'a strany, prostota v obs'eni'i' s li'y'dmi', vni'matelnoe otnos'eni'e k i'h sy'dbam, bols'ai'a rabotosposobnost i' c'estnost, beskorysti'e, y'vajeni'e i' li'y'bov k narody', Otec'estvy'. Vse eti' kac'estva i'arko proi'avli'ali's v i'h obraze ji'zni', vzai'mootnos'eni'i'ah s temi', s kem oni' rabotali' i' ji'li'. Otets bral meni'a s soboi', kogda vstrec'alsi'a s ni'mi' po rabote. I'a vi'del, kak Ybrai' Jakaev, vysoki'i', kosti'styi', zagorelyi', si'lnyi', mog v sc'i'tannye mi'ny'ty zapry'di't bols'oi' potok vody v ri'sovye c'eki'. Otets terpeli'vo jdal, kogda on osvobodi'tsi'a, i' li'y'bovalsi'a i'm, kogda tot s bols'i'm ketmenem v ry'kah vyhodi'l i'z c'ekov, zapolnennyh vodoi'. Vnac'ale ri'sovod podhodi'l ko mne, laskovo trepal moi' c'y'bc'i'k, a y'j potom govori'l s ottsom o dele. Nezabyvaemy vstrec'i' v kolhoze «Ai'darly» Kokterekskogo rai'ona Djambylskoi' oblasti' s Jazylbekom Ky'anys'baevym. V 1946 gody' ego nagradi'li' pervoi' Zvezdoi' Geroi'a. Po etomy' sly'c'ai'y' v rai'one byl bols'oi' toi'.

Verny'vs'i'esi'a s fronta zemli'aki' radovali's za svoego odnoselc'ani'na so slezami' na glazah. Kajdyi' staralsi'a pojat emy' ry'ky'. I' vpervye za dolgi'e gody voennogo li'holeti'a svetleli' i'h li'tsa... V 1968 gody', kogda i'a ji'l v Taldy-Ky'rgane, Jazylbek aga spetsi'alno pri'ehal ko mne, nazval moego syna Day'letom, pojelav nam, rodi'teli'am, sc'asti'a i' y'spehov v rabote. Ny'rmolda aga nazyval meni'a «My'rat-balam» i' govori'l: «A ny'-ka, pokaji' mne y'c'as'i'hsi'a tehni'ky'ma, kotorye poedy't k nam v kolhoz pomogat na sakmane i' y'borke saharnoi' svekly!». On ne raz vstrec'alsi'a s kollekti'vom tehni'ky'ma, deli'lsi'a bestsennym opytom hozi'ai'stvenni'ka i' c'eloveka. On veri'l v li'y'dei', tseni'l v ni'h smelost, y'meni'e ne boi'atsi'a try'dnostei'. N.N.Golovatski'i' vsegda podc'erki'val, c'to nado byt rac'i'telnym hozi'ai'stvenni'kom i' berec' rezy'ltaty try'da kajdogo, kem by on ni' byl – prostym kolhozni'kom, spetsi'ali'stom i'li' pri'vlec'ennym i'zvne rabotni'kom. Y'c'as'i'hsi'a zoovettehni'ky'ma on nazyval ji'vym kombai'nom, i' ne mog doveri't y'borky' ky'ky'ry'zy na semena y'c'as'i'msi'a i'z dry'gi'h y'c'ebnyh zavedeni'i'. Nas' kollekti'v, ne razdy'myvai'a, ehal k nemy': tam rebi'ata pri'li'c'no zarabatyvali', ji'li' v horos'i'h bytovyh y'slovi'i'ah, sytno eli'. Ni'kolai' Ni'ki'tovi'c' sam pri'ezjal v bri'gady' i' i'nteresovalsi'a: kaki'e y' y'c'as'i'hsi'a y'slovi'i'a dli'a proji'vani'i'a, kakoi' ky'lty'rnyi' dosy'g y' molodeji'. Vse eti' zamec'atelnye peredovye selskohozi'ai'stvenni'ki' pokazyvali' pri'mer prostoty, gly'bi'ny znani'i', berejnogo otnos'eni'i'a k li'y'di'am. Nyne y' My'rata S'ai'ahmetovi'c'a mnogo dry'zei', znakomyh, s kotorymi' on vmeste ros, y'c'i'lsi'a, mec'tal, rabotal, obs'alsi'a semi'ami'. Kajdyi' i'z ni'h ostavi'l nei'zgladi'myi' sled v ego pami'ati'. S ni'mi' poznal radost, i'nogda razoc'arovani'e. No kakoi' by i'tog ego ni' jdal, on posty'pal po zavety' ottsa: «By'd c'esten, y'vajai' li'y'dei'!». Poetomy' v svoei' ji'zni' i'skli'y'c'i'l i'z pri'vyc'ek zavi'st, jadnost i' obman. Eto stalo ego kredo, i' za nego bezmerno blagodaren svoi'm rodi'teli'am. Kak i'zvestno, v Taldykorgane veteranam postroi'li' spetsi'alnoe dvy'hetajnoe zdani'e, gde pomi'mo obs'estvennoi' raboty, veterany mogy't prosto vstreti'tsi'a, poobs'atsi'a, provesti' svoi' dosy'g za c'as'koi' c'ai'a v spetsi'alnoi' komnate otdyha, poi'grat v nastolnye i'gry, posmotret teleperedac'i'.

Otkryti'e Doma veteranov si'mvoli'c'no sovpalo s 25-leti'em so dni'a sozdani'i'a Respy'bli'kanskogo obs'estva veteranski'h organi'zatsi'i' i', bezy'slovno, s prazdnovani'em 67-i' godovs'i'ny Pobedy v Veli'koi' Otec'estvennoi' voi'ne. Gorodskoi' Sovet veteranov pod ry'kovodstvom M.S'.Halyka v nastoi'as'ee vremi'a vni'kaet i' sposobstvy'et y'ly'c's'eni'i'y' ji'li's'no-bytovyh y'slovi'i' veteranov, pensi'onerov, a takje i'h zdorovi'a za sc'et professi'onalnogo medi'tsi'nskogo obsly'ji'vani'i'a i' po dry'gi'm sotsi'alnym voprosam. V eti'h tseli'ah organi'zovany dve komi'ssi'i' po ohrane sostoi'ani'i'a zdorovi'a (ry'kovodi'tel Sagym Kabykbaev), po sotsi'alnym i' ji'li's'nym voprosam (ry'kovodi'tel Edi'ge Ky'rmanbekov). Oni' derjat tesny'i'y' svi'az s gorodski'mi' medy'c'rejdeni'i'ami', otdelom sotsi'alnogo obespec'eni'i'a po vypolneni'i'y' Postanovleni'i' Pravi'telstva RK, res'eni'i' mestnyh vlastnyh stry'kty'r po okazani'i'y' pensi'oneram vyplatnyh y'sly'g i' adresnomy' osvoeni'i'y' bi'y'djetnyh sredstv, sovmestno s aki'matom Taldykorgana i' ego stry'kty'rami' provodi'at poses'eni'e veteranov voi'ny, tyla i' try'da na domy' s pozdravleni'i'ami' gosy'darstvennyh prazdni'kov s vry'c'eni'em prody'ktovyh paketov, okazani'i'y' materi'alnoi' pomos'i', y'sly'g po remonty' kvarti'r, dostavke y'gli'a na zi'my' i' dry'gi'h rabot i' y'sly'g. Gorodskoi' Sovet veteranov vyi'gral grant Aki'mata v konky'rse sotsi'alno-znac'i'myh proektov. Po plany' bols'ai'a c'ast zaplani'rovannyh meropri'i'ati'i' s y'c'asti'em veteranov i' molodeji' y'je provedena. Vysoky'i'y' otsenky' i' bols'oi' rezonans poly'c'i'la nedavno provedennai'a di'alogovai'a plos'adka na temy' «Kakov on sovremennyi' kazahstanets-patri'ot?» v ramkah 70-leti'i'a Pobedy v Veli'koi' Otec'estvennoi' voi'ne 1941-1945 godov, posvi'as'ennoi' pami'ati' i' podvi'gy' y'c'astni'kov Veli'koi' Otec'estvennoi' voi'ny.

Osoboe mesto po vospi'tani'i'y' molodeji' na tradi'tsi'i'ah, ky'lty're i' i'stori'i' zani'mai'y't vneklassnye zani'ati'i'a po programme «Ata-baba da'stu'ri urpaqqa amanat», c'to nesomnenno pozvoli'lo nekotorym s'kolam dopolni't svoi' vospi'tatelnye plany rekomendatsi'i'ami' razrabotannymi' gorodski'm sovetom veteranov. Vse eto sposobstvy'et vospi'tani'i'y' molodeji' v dy'he patri'oti'zma, dry'jby narodov i' etnosov, razvi'ti'i'a natsi'onalnyh tradi'tsi'i', i'azyka, ky'lty'ry i' mentali'teta Vse veterany akti'vno pretvori'ai'y't v ji'zn res'eni'i'a Pravi'telstva, mestnyh organov vlasti' v polzy' pensi'onerov, y'c'astni'kov VOV, po vospi'tani'i'y' molodeji', i'zy'c'eni'i'y' i'stori'i' svoego krai'a i' goroda. V eti'h delah zadei'stvovany aksakaly i' y'vajaemye li'y'di' Taldykorgana: Seri'k Tolgam-baev, Abdy'ali' Ty'rsyn, S'aki'rt Abdykari'mov, Ai'darbek Jantai'lakov, Hasan Boranbaev, Anatoli'i' Vodi'anov i' mnogi'e dry'gi'e. - My'rat aga, Vy naverni'aka soglasi'tes s mysli'y', c'to stabi'lnost, mi'r i' blagopoly'c'i'e v seme –eto zalog mi'ra i' protsvetani'i'a obs'estva, strany v tselom? - Sovers'enno verno. No snac'ala skajy' o strane. My svi'deteli' togo, kak ney'klonno rastsvetaet i' naras'i'vaet svoi' ekonomi'c'eski'i' potentsi'al Kazahstan, - otvec'aet M.S'.Halyk. – Na nas'i'h glazah byla reali'zovana mass'tabnai'a programma podёma sela.

Kazahstan vys'el na pervoe mesto v mi're po eksporty' my'ki' i' zani'maet sedmoe mesto po eksporty' ps'eni'tsy. Kazahstan li'di'ry'et v mi'rovom rei'ti'nge po reformi'rovani'i'y' obrazovani'i'a. Kardi'nalno y'ly'c's'eny kli'y'c'evye pokazateli' zdorovi'a naroda. Kak etomy' ne radovatsi'a?! My, kazahstantsy poni'maem, c'to eti'h y'spehov strana dosti'gla blagodari'a Ny'rsy'ltany' Nazarbaevy'. I' pod ego ry'kovodstvom strana prodoljaet stremi'telnoe dvi'jeni'e k novym gori'zontam. Blagodari'a spy'tni'tse moei' ji'zni', sy'pry'ge Gai'ni'gy'l Kazi'evne, predannomy' dry'gy' i' li'y'bi'moi' jens'i'ne, v sy'dbe ne bylo fatalnyh si'ty'atsi'i', ney'verennosti' v semei'nom blagopoly'c'i'i'. C'to by ni' proi'shodi'lo na rabote, kaki'e by si'ty'atsi'i' ni' skladyvali's, y' meni'a ne vozni'kalo i' teni' somneni'i', c'to tyl moi' nenadejen. A v nem-to i' skryvaetsi'a si'la, ta podpi'tka, bez kotoroi' mnogoe teri'aet smysl. I' i'a blagodaren sy'dbe za vstrec'y' s jenoi', svoi'm deti'am – za to, c'to poni'mai'y't meni'a, vny'kam – za to, c'to dari'at nadejdy' v sc'astli'vom zavtras'nem dne.

Автор:
Andrei' BEREZI'N, pi'satel-kraeved.


Комментарии


Комментариев нет.

Контент устарел, комментирование закрыто