Маған жақсы мұғалім бәрінен де артық, өйткені мұғалім мектептің жүрегі!
Республикалық апталық газеті

Тема: "Өтенай ауылы №21 орта мектебі

МЕКТЕПТЕ ЖАС МАМАНДАРДЫ ҚОЛДАУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ


20 июня 2022, 08:51 | 8 276 просмотров



Мұғалім болып мектеп табалдырығын аттағаннан бастап өмір бойы білім алу, өмір бойы үйрену бұрынғыдан  артпаса, кемімейді. Соның ішінде әріптестеріңнен үйрену, тәжірибе арқылы үйрену мықты құралың болады. Жоғарыда А.С.Макаренконың айтқанындай жас маман болып мектебімізге келген мұғалімдерімізге педагогикалық та, психологиялық та, әдістемелік те қолдау көрсету сол ұжымның ішіндегі тәжірибелі ұстаздарға жүктелген аса жауапты міндет.

Соның ішінде еліміздің білім саласындағы реформалардың жемісі болып табылатын желілік қауымдастық, ресурстық тірек мектептері, лессон стади, мектеп көшбасшылары, жаңа форматтағы педагогтер  белсенді, жан-жақты, білімді беруші ғана емес дамытушы, жаңа технологияны жақсы меңгерген тұлға ретінде жас мамандарды үйретуде ашықтық принципін ұстанады.  Қазіргі таңда мектепке келген жас мамандар жаңа технологияны жақсы меңгегенімен, теориялық білімі жақсы  болғанымен әдістемелік және психологиялық жағынан қолдауды қажет етеді. Жас мамандардың мектепке келгені қуаныш, оқушылар үшін де ұжым мен мектеп басшылары үшін де. Әсіресе ауыл мектептеріне сауатты жас мамандардың келуі тек мұғалімдердің емес, ауыл тұрғындары үшін де жауаптылық. Олай дейтінім, ауыл тұрғындары жас мамандарға сеніммен қарауы, қолдауы көп нәрсені түсіндіре алады, яғни мұғалімнің ауыл мектебінде тұрақты қалуына әсер етеді.

 Жас маманның ең бірінші ұжымда бейімделе алуына назар аударамыз. Мектептің жас мамандармен арнайы жұмыс жоспарына сәйкес жүйелі жұмыс жасай отырып, қиындықтардың алдын алып отырамыз. Жас мамандармен жұмыстың мақсаты:

Жас мамандардың кәсіби өсуі үшін жағдай туғызу,  бейімделуге кері әсер ететін проблемаларды жою,  жас маманның кәсіби қызметіне  табысты енуіне қолдау көрсету.

Мектепте психолог штатының берілуі жас педагогтердің ұжымға бейімделуіне көмегін тигізеді, әр педагогтің жеке ерекшелігін (темперамент, мінез, педагогикалық дайындық деңгейін) есепке ала отырып жеке қолдау ұйымдастырамыз.  Айзенк тесті арқылы жас маманның темпераментін анықтаймыз. Содан кейін барып әдістемелік көмек көрсететін педагогті анықтаймыз, себебі темпераменттері үйлесетін жандар бір-бірімен қарым-қатынаста жайлылық сезінеді. Сонымен бірге, жас маманмен сұхбаттасамын (педагог мамандығын не үшін таңдағаны, жұмыс ол үшін маңызды ма?неге? өмірлік ұстанымы, бағыты қандай?).  Сонымен бірге «Әріптестеріммен әңгіме», «Ата-аналармен сұхбат», «Балалармен бірге» сияқты түрлі тағы басқа да тренингтер өткіземіз. Тәжірибе көрсеткендей жас мамандар бірнеше кезеңнен кейін кәсіби жетіледі. Бірінші кезең, жаңа мұғалім, ең қиын кезең. Сіздер білесіздер, жас маман бірінші күннен бастап тәжірибелі мұғаліммен бірдей жауапкершілікте болады. Ал, жас маманның бұл уақытта ол балалармен, олардың ата-аналарымен қарым-қатынасқа түсуде қорқынышы болады, әкімшілік тарапынан сын естімеуі үшін қобалжиды.    Бұндай маман шығармашылықпен айналысуға қабілетсіз болады. Осыны болдырмау үшін, біз жас маманға көмек ретінде жұмыстар атқарамыз. Бұл жұмысымызды үш аспекті бойынша құрастырамыз:

*Тәжірибелі маман-жас маман. – жұмысқа жылдам бейімделуі үшін қажетті білім, білік, дағдыны үйрету. (тәлімгер мен тәлім алушы деп те атаймыз);

*Жас маман – оқушы – ата-ана – жас маманның беделінің болуы үшін, оқушылар мен ата-аналардың сенімі мен қызығушылығын қалыптастыру ;

*Жас маман – ұжым – ұжым тарапынан қолдау көрсету.

*Жас мамандарды әдістемелік қолдау;

*Жұмыс орнында оқыту;

* Тәлімгерлік тәжірибесін енгізу;

*«Жас маман мектебі»;

*Өзін-өзі оқыту, соның ішінде білім беру бағдарламасының өзін-өзі зерттеуі;

*Біліктілікті арттыру курстарында оқыту;

*Интернет-консалтинг.

Бұл жас мұғалімдерге білім беру үдерісін ұйымдастыру мәселелері бойынша олардың кәсіби біліктілігін арттыруда көмектесуге бағытталған.
Жас мамандармен жұмыс жасауда маңызды аспект - әдістемелік көмек көрсету. Біз өз жұмысымызды серіктестік қарым-қатынас қағидаты бойынша жасаймыз.
Жас маманның педагогикалық процестерге қатысты көзқарастарды анықтау үшін сұхбаттасу мен сауалнама жүргіземіз.

Бұдан әрі біз әдістемелік кабинетті, бағдарламалық қамтамасыз етуді және әдістемелік қамтамасыз етуді енгіземіз, топтық құжаттаманы енгізуді, беру процесін жоспарлауды және енгізуді ұсынамыз. Әрбір мұғалім үшін білім беру және білім беру қызметін ұйымдастыру нәтижелері жазылып, кәсіби қызметтің материалдары жиналған оқытушының портфолиосын әзірлеу бойынша жұмыс жүргізілуде.

Жұмыстың бірінші кезеңінде біз оқушылармен бірлескен және жеке іс-шараларды дайындауда және өткізуге әдістемелік көмек көрсетеміз, қажетті аудио, визуалды-дидактикалық және демонстрациялық материалдарды ұсынамыз. Ата-аналармен өзара әрекеттесуге көмектесу арқылы біз ата-аналарымыздың алғашқы кездесулеріне қатысып, тақырыптарды таңдауға көмектесеміз.
Жыл сайын өз біліктілігін және кәсібилігін арттыру мақсатында жас мамандар аудандық әдістемелік бірлестіктерге, семинарларға және конференцияларға қатысады.


Жас мамандарды әдістемелік зерттеуге көмектесу үшін «Педагогикалық әшекей»  айдарымен ұйымдастырылатын барлық пән бойынша мектептегі түрлі қызметтерді қамтитын жұмыс нәтижелерінің көрмесін ұйымдастырамыз.
Жас маманға оның жұмысына уақытылы, оң баға беру қажет екендігін бәріміз білеміз. Сондықтан, оның жетістіктерін байқап, педагогикалық кеңестер мен әдістемелік кеңестерде айтамыз. Өйткені, мақтау тек қана көңіл-күйді көтеріп қана қоймайды, сонымен бірге ынталандырады, сенімділікті арттырады, одан әрі жұмысқа қызығушылық артады.
Менторинг немесе тәлімгерлік деп аталатын жүйе  жас маманға тәжірибелі маманнан практикалық және теориялық қолдау алуға мүмкіндік береді. Тәлімгерлік үдерісі өзара әрекеттесудің кем дегенде үш субъектісінің мүдделеріне әсер етеді: оқушы, тәлімгер және  мектеп әкімшілігі. Тәлімгердің жұмысы қандай? Тәлімгер мұғалім  сабақтарды, кез-келген оқу және тәрбие процесін әділ түрде дұрыс жүргізуді көрсетеді, сонымен қатар жас маманмен келесі жұмыс күнін жоспарлайды, ҚМЖ -ның құрылымын құруға көмектеседі, осы уақытта ең қолайлы әдістерді таңдауға көмектеседі, тапсырмалар жоспарлауда  қажетті кеңестерді  ұсынады. Пайда болған сұрақтарға жауап бере алады. Ескеретін нәрсе, ешқандай кеңестер, әңгімелер, түсіндірмелер жеке мысал ретінде көмектеспейді.

Бірнеше күн бойы тәлімгердің жетекшілігімен жас маман тәжірибелі әріптесімен тәжірибе алмасады, яғни олар оқушылармен бірге жұмыс істейді. Осы уақыт ішінде ол оқушылармен, ата-аналармен, отәлімгер көмегімен күнделікті жұмыс тәртібімен, құжаттамамен және т.б. танысады.
Тәжірибе көрсеткендей, тәрбиеші іс-әрекет стиліндегі әріптесіне  ұқсас болған жағдайда айтарлықтай табысқа жетеді. Үлкен стильдік айырмашылықтар болған кезде, жас маман тәжірибелі әріптестің жұмыс әдістерін, тіпті оның педагогикалық дағдысының жоғары деңгейімен табысты түрде ала алмайды. Сондықтан, біздің жұмысымызда біз оның темпераментіне, жұмысының қарқынын, оның серіктесін анықтау үшін назар аударамыз.
Жас маман бірте-бірте тәлімгерінің қолдауымен өзінің теориялық білімдері мен дағдыларын оқушылармен  және олардың ата-аналарымен жұмыс істеу практикасына енгізуді бастайды. Тәлімгер қарым-қатынас өнерін жетілдіруге, кез-келген ата-анаға көзқараста болуға және оқушыға мүмкіндігінше көп нәрсені үйренуге, сондай-ақ оқушымен сенімді қарым-қатынас орнатуға, кейінірек оқушыға деген сүйіспеншілікке және ата-аналарының құрметіне ие болуға көмектеседі. Тәлімгерліктен басқа да мектебімізде  «Жас мұғалімдер мектебі» жұмыс істейді. Бұл мектептің құрамына жас мамандар кіреді. Оқу ісінің меңгерушісі бекіткен оқу жылына  арналған жоспары бойынша қызмет атқарады. Мектеп келесі қызметтерді атқарады:

* Білім беру бағдарламаларын, нормативтік құжаттарды, білім беру мәселелері бойынша әдістемелік әдебиеттерді зерттейді;

*Семинарлар, кеңес беру, практикалық жаттығулар, өзара сапарлар арқылы кеңес береді

*Жалпы білім беру бағдарламасының талаптарын ескере отырып, оқушылардың жас ерекшеліктері мен жеке ерекшеліктеріне білім беру процесінің сәйкестігін анықтайды;

*Балаларды оқыту мен тәрбиелеудегі табыстың нәтижелерін қадағалайды.
Жас мұғалімдер мектебіне жиналу айына бір рет өткізіледі, бұл кездесулерге тәжірибелі мұғалімдер менторлар шақырылады. Олар жас мұғалімдерге сабақ өткізеді.
Олар  «Жас педагогтың мектебінде» сабақ өткізген кезде әр түрлі әдістер қолданылады:
• педагогикалық жағдайларды шешу.

  • Мұғалімнің жұмыс күнін имитациялау әдісі.
  • Ми шабуылдау.
  • Кроссворды басқатырғыштарды шешу.

Бір-екі  ай жұмыс істеген жас маман үшін «Жас маманның ортаға бейімделуі» тақырыбында пікірталас өткіземіз, онда мұғалімдер қиындықтары мен проблемаларын бөлісіп, әріптестерімен бірге оларды шешу жолдарын іздейді. Педагогикалық теория мен практиканың даулы мәселелерін талқылайтын пікірталастар өте табысты. Әрбір жас маман өз пікірін білдіреді, қажет болған жағдайда оны қорғайды.
Жас маманның кәсіби біліктілігін арттыруда өзін-өзі тәрбиелеу маңызды рөл атқарады. Тәжірибенің артуы өзін-өзі оқытудан бастау алады. Мәселелердің негізінде әр мұғалім өзіне өзі жұмыс істейтін тақырыпты анықтайды. Қажет болған жағдайда біздің мекеміздің әдістемелік көмегі жас маманға өздігінен білім беру тақырыбын таңдауға көмектеседі. Осыдан кейін жас маман өзін-өзі дамыту жұмыс жоспарын жасайды. Жоспарға мыналар кіреді: әдебиеттерді зерттеу, озық тәжірибелер, оқу-әдістемелік құралдарды  және т.б. тиімді әдістер, жұмыстың табысты түрлерін зерттеуді енгізеді. Жас маман  өзін-өзі дамыту жоспарын жүзеге асыратын болса, болашақта білікті ұстазға айналары сөзсіз. Ең бастысы мектеп ұжымында жас маманға дер кезінде көңіл бөлініп қолдау көрсетілген жөн деп ойлаймын.

Автор:
Айтқұрманова Аяулым Ерланқызы, биология пәні мұғалімі.